Contact

Isavia ohf., Reykjavíkurflugvelli, 101 Reykjavík / Isavia, Reykjavik Airport, IS-101 Reykjavik, Iceland

Sími / Telephone: + 354 424 4000

Símbréf / Telefax: + 354 424 4001

isavia@isavia.is

http://www.isavia.is/

AIC for ÍSLAND / ICELAND

AIC

B 007/2017

Effective from 13 OCT 2017

Published on 13 OCT 2017

Almennt um kvörðun prófunar- og mælibúnaðar /
General aspects of the calibration of test and measuring equipment

Efnisleg ábyrgð: Samgöngustofa. Content Responsibility: Icelandic Transport Authority.

1. Inngangur / Introduction

Almennt um kvörðun prófunar- og mælibúnaðar í hluta- 145General aspects of the calibration of test and measuring equipment in Part-145
Mörg þekkjum við þær aðstæður að stíga á baðvogina heima hjá okkur og kíkja varfærnislega niður og athuga hvort tölugildið í sem birtist fái staðist. Mörg okkar verða fyrir vonbrigðum, sérstaklega ef að tölugildið er hærra en við gerðum okkur vonir um. Stundum er þó eins og „heppnin“ sé með okkur og talan hefur lækkað algjörlega óútskýrt.Many of us know the feeling when we step on the bathroom scale at home and look hesitantly down and check if the correct number will appear. Many of us will be disappointed, especially if the number is higher than we anticipate. Sometimes, however, we seem to be "lucky", since the number has inexplicably dropped.
Líklega er baðvog eitt af þeim mælitækjum sem almenningur notar hvað mest. Þetta er líka eitt af þeim mælitækjum sem svo til aldrei er kvarðað og niðurstöður þess því oft mjög óáreiðanlegar - getur jafnvel skeikað nokkrum kílóum.Chances are that the bathroom scale is one of the most used measuring devices of the public. It is also one of the least calibrated measuring devices and the results are often very unreliable - even deviating by several kilograms.
Það er því ljóst að búnaður sem er notaður til að ganga úr skugga um hvort tilteknu verklagi hafi verið fylgt þarf að vera mun betri að gæðum en baðvogin okkar. Það er þörf á að fylgjast með áreiðanleika niðurstaðna sem mælibúnaðurinn gefur á hverjum tíma og tryggja að búnaðurinn sinni hlutverki sínu.Therefore, it is clear that the equipment used to ascertain whether a particular procedure has been followed has to be of much higher quality than our scales. There is a need to monitor the reliability of the results produced by the measuring devices every time and ensure that its equipment function as they should.

2. Kvörðun og rekjanleiki / Calibration and traceability

Þegar nauðsynlegt er að tryggja marktækar niðurstöður skal kvarða mælibúnað með tilgreindu millibili, eða að lágmarki fyrir notkun. Kvörðun er gerð með beinum samanburði við mæligrunna sem rekja má til landsmæligrunns. Ef engir slíkir mæligrunnar eru fyrir hendi skal grunnurinn sem notaður er til kvörðunar eða sannprófunar skráður.When necessary to ensure meaningful results, the measuring equipment shall be calibrated at specified intervals, or before use as a minimum. Calibration is achieved by direct comparison with measurement standards, which can be traced to national measurement standards. Where no such measurement standards exists the basis used for calibration or verification shall be recorded.
Landmæligrunnar heita þeir mæligrunnar sem ætlað er að vera viðmið fyrir mælingar í ákveðnu landi og hefur Löggildingarstofa það lögbundna hlutverk að afla og viðhalda landsmæligrunnum Íslands, sjá nánari skilgreiningu í lögum um vog, mál og faggildingu nr. 100/1992. Athugið að í þessari grein er ekki verið að fjalla um landmælingar eða kortagerð.National measurement standards are measurement standards which are intended to be a benchmark for measurements in a particular country and the Consumer Agency plays a statutory role to provide and maintain the Icelandic national measurement standards, see detailed definition in Act No. 100/1992 on Weighing, Measurements and Accreditation. Note that this Article does not provide for surveying or map-making.
Ef notaður er mælibúnaður til að sannprófa samræmi við kröfur viðskiptavina eða framleiðenda, er nauðsynlegt að huga að því hvernig hann er kvarðaður, honum stýrt, hann geymdur, notaður og hvernig nákvæmni hans er viðhaldið.If measuring equipment is used to verify compliance with the requirements of customers or producers, it is necessary to consider how it is calibrated, controlled, stored, used, and how accuracy is maintained.
Kvörðun er það ferli að bera mælibúnað fyrirtækisins saman við viðmiðunarmæligrunn til að ákvarða hversu nákvæmur mælibúnaðurinn er og hvort hann uppfylli þá nákvæmni sem krafist er við þær mælingar sem hann er notaður í.
Kvörðun ber að framkvæma með reglulegu millibili sem gæti ráðist af:
Calibration is the process of comparing the measuring equipment of the company with a reference measurement base to determine how accurate the measuring equipment is and whether it meets the required accuracy of the measurements it is used for.
Calibration should be carried out at regular intervals that could be governed by:
  • tíma (mánaðarlega, árfjórðugslega)
  • af notkun (fyrir hverja notkun eða eftir ákveðinn notkunarfjölda)
  • atviki (t.d. slysi - búnaður dettur í gólfið).
  • period (monthly, quarterly)
  • use (for each use or by the number of usages)
  • incident (e.g. accident - equipment dropped on the floor).
Þegar vog er kvörðuð þá er notast við lóð, t.d. lóð sem vegur 1 kg. Fyrirmæli framleiðanda um nákvæmni lóðssins ber að virða til að tryggja að nákvæmni vogarinnar haldist áfram innan tilgreindra marka. Venjuleg kvörðun á rafeindavog gæti falið í sér að lóðið væri látið á 5 fyrirfram ákveðna staði á palli vogarinnar: í hvert hinna fjögurra horna og síðan eins nálægt miðju og hægt er. Ráði vogin við þessar staðsetningar innan þeirra skekkjumarka sem að gefin eru upp teldist vogin vera endurkvörðuð og hæf til notkunar.When scales are calibrated, weights weighing 1 kg are typically used. Manufacturer's instructions on the precision of the weights should be respected to ensure that the accuracy of the scales remains within specified limits. Normal calibration of electronic scales may involve the placing of the weight on five predetermined spots on the platform of the scales: in each of the four corners and then as close to the centre as possible. If the scales are able to cope with these locations within the given margin of error of the instrument, the scales are considered recalibrated and fit for use.
Til að tryggja að lóðið sé raunverulega 1 kg. með þeim skekkjumörkum sem vottorð þess kveður á um er nauðsynlegt að láta kvörðunarstofu fylgjast með lóðinu til lengri tíma. Þessi kvörðunarstofa er á Íslandi Löggildingarstofa, mælifræðisvið eða sambærilegur erlendur aðili sem að getur tryggt rekjanleika lóðsins okkar til viðmiðunarmæligrunns.
Til þess að viðmiðunarmæligrunnur sé fullgildur þarf að vera hægt að rekja hann til viðurkenndrar heimildar. Yfirleitt er um að ræða landsmæligrunn sem síðan er rekjanlegur til alþjóðlegs mæligrunns. Sem dæmi má nefna að hjáLöggildingarstofu er að finna lóð sem mynda landsmæligrunn Íslands fyrir massa. Lóð þessi eru rekjanleg til Parísar þar sem „hið eina rétt kílógramm“ er geymt við skilgreindar aðstæður. Þannig á að vera tryggt að vogir sem kvarðaðar eru á Íslandi og vogir sem eru kvarðaðar annarstaðar í heiminum séu allar að „leitast við“ að líkja eftir „hinu eina rétta kílógrammi“ í París.
To ensure that the weight is really 1 kg within the margin of error provided for in the certificate, it is necessary to let the calibration laboratory monitor the weight for an extended time. In Iceland, this calibration laboratory is the Consumer Agency, calibration division or equivalent foreign party that can ensure the traceability of the weight to the reference measurement base. For the reference measurement base to be valid, it must be traceable to an authorized source. Usually, a national measuring base is used, which is then traceable to an international measurement base. As an example, the Consumer Agency is a holder of weights that form the Icelandic national measuring base for mass. These weights are traceable to Paris, where the “prototype kilogram” is stored under defined conditions. Thus, it is ensured that the scales calibrated in Iceland and scales calibrated elsewhere in the world are all “striving” to imitate the “prototype kilogram” located in Paris.
Sama ferli gildir um aðrar mælistærðir: fyrirtækið ber sjálft ábyrgð á að kvarða sinn mælibúnað og tryggja að þeir mæligrunnar sem það notar séu rekjanlegir til landsmæligrunna með því að eiga eingöngu viðskipti við „viðurkenndar kvörðunarstofur“.The same procedure applies to other measurements: the company is responsible for calibrating their own measuring equipment and ensure that the measurement standards it uses are traceable to national measurement standards by only doing business with “authorised calibration laboratories”.

3. Faggiltar kvörðunarstofur / Accredited calibration laboratories

Hvað er þá „viðurkennd kvörðunarstofa“. Til þess að tryggja trúverðugleika, nákvæmni, óhlutdrægni og ögun í öllu verklagi hefur á síðustu árum verið komið upp kerfi faggildinga (accredidation) fyrir hina ýmsu aðila sem eiga að ganga úr skugga um að vara og þjónusta sé raunverulega eins og tilgreint er. Faggilding felst í því að aðili, sem hefur til þess vald, veitir formlega viðurkenningu á því að aðili eða einstaklingur sé hæfur til að framkvæma sérstök verkefni.What is a “recognized calibration laboratory”. To ensure credibility, accuracy, impartiality and discipline in all procedures, a system for accreditation has been established for the various parties that are responsible for ensuring that products and services are in fact as specified. Accreditation involves an authorised party formally recognising a body or person as competent to carry out specific tasks.
Faggildingarstarfsemin er almennt byggð á staðlaröðinni ÍST EN 45000, ÍST EN ISO/IEC 17025 og ÍST ISO/IEC Guide66.Accreditation activities are generally based on the series of standards ÍST EN 45000, ÍST EN ISO/IEC 17025 and ÍST ISO/IEC Guide 66.
Faggilt kvörðunarstofa skal hafa faggildingu sína skráða í starfslandi í samræmi við alþjóðlegan staðal þar um. Hér á slandi er staðallinn: ÍST EN ISO/IEC 17025 :2000 General requirements for the competence of testing and calibration laboratories.Accredited calibration laboratories shall register their accreditation in their country in accordance with a relevant international standard. In Iceland, the standard is: ÍST EN ISO/IEC 17025: 2000 General requirements for the competence of testing and calibration laboratories.
Faggilt kvörðunarstofa sem að skráð er í öðru Evrópulandi hefur réttindi til að veita þjónustu sína hérlendis.Accredited calibration laboratories registered in another European state have the right to provide their services in Iceland.

4. Á að kvarða allan mælibúnað / Is it necessary to calibrate all measuring equipment?

Nei, það er alls ekki þörf á að kvarða allan mælibúnað. Ef mælibúnað á eingöngu að nota til að fá vísbendingar, þarf hann ekki að vera kvarðaður. Gott dæmi er baðvogin okkar. Hinsvegar ef sýna á fram á samræmi við kröfur er nauðsynlegt að mælibúnaðurinn sé kvarðaður. Þannig getur ýmis mælibúnaður verið í ferli fyrirtækis eingöngu til að gefa vísbendingar um hvort við séum að vinna verkin nálægt þeim gildum við viljum hafa.No, it is not necessary at all to calibrate all measuring equipment. If the measuring equipment is solely to be used to obtain evidence, it does not need to be calibrated. Our bathroom scale is a good example. However, in order to show compliance with requirements, the equipment needs to be calibrated. Thus, various measuring equipment can be a part of the process of an undertaking only to indicate whether it is working close to the desired values.
Í viðhaldsstöðvum sem hafa hlotið EASA Part 145 samþykki eru gerðar strangar kröfur um kvarðanir á búnaði, tólum og efnum (sjá Annex A og B).
Takið sérstaklega eftir því að tilgreint er í : AMC 145.B.50 (a) Findings
Within maintenance centres which have achieved EASA Part-145 approval, there are strict requirements for calibration of equipment, tools and materials (see Annex A and B).
Notice particularly what is specified in: AMC 145.B.50 (a) Findings
- If the calibration control of equipment as specified in 145.A.40 (b) had previously broken down on a particular type product line such that most “calibrated” equipment was suspect from that time then that would be a level 1 finding.
Það er litið svo á að ekkert annað en level 1 frávik komi til greina ef kvörðunarstýring hefur algjörlega misfarist. Það er mjög harður dómur.If calibration management has completely failed, a level 1 finding is considered the only possible outcome. This is a very strict judgement.

5. Viðurkenndir staðlar / Officially recognised Standard

Í Part 145 stendur skýrum stöfum að fyrirtækið skuli tryggja að öll tól, búnaður og þá sérstaklega prófunarbúnaður, sé stýrður og kvarðaður á viðeigandi hátt samkvæmt viðurkenndum stöðlum. Þegar vísað er á þennan hátt í viðurkennda staðla er verið að vísa í viðurkennda mæligrunna, svo sem landsmæligrunna með rekjanleika til alþjóðlegra mæligrunna.It is stated unequivocally in Part-145 that the company must ensure that all tools, equipment and particularly test equipment are controlled and calibrated according to an “officially recognised standard”. Where reference is made in this way to an “officially recognised standard”, a reference is being made to recognized measurement standards, such as the national measurement standard, with traceability to international measurement standards.

6. Nákvæmni mælibúnaðar / Accuracy of measuring equipment

Hversu nákvæmur mælibúnaður þarf að vera er háð því hversu víð vikmörk mega vera miðað við það sem á að mæla.Accuracy of measuring equipment depends on the level of tolerance allowed with regard to the measured item.
Mælibúnaður þarf venjulega að ver talsvert nákvæmari en sá hlutur eða tæki sem verið er að mæla. Óþarflega mikil nákvæmni þjónar aftur á móti litlum tilgangi. Búnaður sem notaður er við vélar getur þurft að vera með nákvæmni upp á einn tíunda úr millimetra (+/- 0,1 mm).The equipment used must usually be more accurate than the object or device being measured. Unnecessarily high accuracy in turn serves little purpose. Equipment used for machines may be accurate to one-tenth of a millimetre (+/- 0.1 mm).

7. Mælibúnaður getur skemmst / Measuring equipment can be damaged

Kvörðun þjónar þeim tilgangi m.a. að fylgjast með og leiðrétta mælibúnað með reglulegu millibili. Dagleg notkun á mælibúnaði, tækjum og tólum sem hafa innbyggða mæligetu getur auðveldlega rýrt mælinákvæmni með tíma eða notkun. Slæleg meðferð og slys í meðhöndlun á viðkvæmum búnaði kann að rýra mælinákvæmnina en hraðar. Sem dæmi má nefna vægislykil (torque wrench) sem dettur í gólfið. Hann kann að vera ónýtur með öllu á eftir. Það sjá allir hvílík hætta er á ferðum ef slíkur vægislykill er notaður áfram við viðhald og viðgerðir á flugvélum!Among other things, calibration serves the purpose of tracking and correcting the measurement equipment on a regular basis. Daily use of measuring equipment, tools and utilities which have built-in measurement capabilities can easily undermine the accuracy of the measurement with time or usage. Poor treatment and accidents in the handling of sensitive equipment may impair measurement accuracy and speed. For example, a torque wrench that fell on the floor may be totally useless afterwards. Anyone can see the danger of using such a torque wrench in aircraft maintenance and repair!

8. Gott verklag / Good practice

Varðandi gott verklag við stýringu á kvörðun mælibúnaðar, tækja og tóla er ágætt að skoða kröfurnar í ÍST EN ISO 9001:2000 Gæðastjórnunarkerfi - kröfur kafla 7.6 Stýring vöktunar - og mælitækja.For good practice in the management of calibration of measuring equipment, devices and tools, it is advisable to study the requirements of ÍST ISO 9001:2000 Quality management systems - Requirements, Section 7.6 Control of monitoring and measuring equipment.
Þurfi menn að ganga lengra og taka mjög vísindalega á þessu verkefni er rétt að skoða ÍST EN ISO 10012:2003 Measurement management systems - Requirements for measurement processes and measuring equipment.In case it is necessary to go further and take a very scientific approach regarding this project, it is advisable to view ÍST ISO 10012:2003 Measurement management systems - Requirements for measurement processes and measuring equipment.
Í lang flestum ætti að duga að taka á sínum kvörðunarmálum eins og tilgreint er í kafla 7.6 í ISO 9001. Til að auðvelda fyrirtækjum að uppfylla kröfur varðandi kvörðun eru hér gefnar nokkrar spurningar sem fyrirtækið ætti að svara og taka á í sínu gæðakerfi:In the majority of cases it should be sufficient to address calibration issues as specified in Section 7.6 of ISO 9001. To help undertakings meet the requirements for calibration, here are some questions that the company should respond to and address in its quality system:
Tafla 1 - Kvörðun prófunar- og mælibúnaðar / Table 1 - Calibration of test and measurement equipment
  1. Eru til skjalfestar verklagsreglur um kvörðun? /Are there documented procedures for the calibration?
  2. Er til áætlun um að endurkvörðun á prófunar- og mælibúnaði með reglulegu millibili? /
    Is there a plan for re-calibration of test and measurement equipment on a regular basis?
  3. Eru kvörðunardagsetningar merktar á búnaðinum? /
    Are calibration dates marked on the equipment?
  4. Eru haldnar skrár um kvörðun og hlítingu við verklagsreglur? /
    Are there records of calibrations and compliance with procedures?
  5. Er mælibúnaður í eigu starfsmanna tiltekinn í verklagsreglu um kvörðun? /
    Is measuring equipment owned by the employees specified in the procedure of calibration?
  6. Eru kvörðunarstofur með faggildingu samkvæmt ISO/IEC 17025? /
    Are calibration laboratories accredited under ISO/IEC 17025?
  7. Eru mæligrunnar rekjanlegir til landsmæligrunns Löggildingarstofu, eða annarra mæligrunna sem framleiðandi bendir á eða til mæligrunns framleiðslulands? /
    Are measurement standards traceable to the Consumer Agency's national measurement standards or other measurement standards pointed out by the manufacturer or to the measurement standard of the country of manufacture?
  8. Eru reglulega gefnir út innköllunarlistar fyrir prófunar- og mælibúnað? /
    Are recall lists issued for test and measurement equipment?

9. Viðauki A / Appendix A

9.1 Kröfur um kvörðun í EASA Part 145 IR / Calibration requirements of EASA Part-145 IR 145.A.40

145.A.40 Equipment, tools and material
(b) The organisation shall ensure that all tools, equipment and particularly test equipment, as appropriate, are controlled and calibrated according to an officially recognised standard at a frequency to ensure serviceability and accuracy.
Records of such calibrations and traceability to the standard used shall be kept by the organisation.

10. Viðauki B / Appendix B

10.1 Kröfur um kvörðun í EASA Part 145 AMC / Calibration requirements in EASA Part-145 AMC

AMC 145.A á við fyrirtækið
AMC 145.B á við yfirvöld
AMC 145.A applies to the company
AMC 145.B applies to authorities
AMC 145.A.40(a) Equipment, tools and material
Once the applicant for approval has determined the intended scope of approval for consideration by the competent authority, it will be necessary to show that all tools and equipment as specified in the maintenance data can be made available when needed. All such tools and equipment that require to be controlled in terms of servicing or calibration by virtue of being necessary to measure specified dimensions and torque figures etc, should be clearly identified and listed in a control register including any personal tools and equipment that the organisation agrees can be used.
AMC 145.A.40(b) Equipment, tools and material
  1. The control of these tools and equipment requires that the organisation has a procedure to inspect/service and, where appropriate, calibrate such items on a regular basis and indicate to users that the item is within any inspection or service or calibration time-limit. A clear system of labelling all tooling, equipment and test equipment is therefore necessary giving information on when the next inspection or service or calibration is due and if the item is unserviceable for any other reason where it may not be obvious. A register should be maintained for all precision tooling and equipment together with a record of calibrations and standards used.
  2. Inspection, service or calibration on a regular basis should be in accordance with the equipment manufacturers' instructions except where the organisation can show by results that a different time period is appropriate in a particular case
AMC 145.B.50 (a) Findings
In practical terms a level 1 finding is where a competent authority finds a significant non-compliance with Part-145. The following are example level 1 findings:
  • Failure to gain access to the organisation during normal operating hours of the organisation in accordance with 145.A.90(2) after two written requests.
  • If the calibration control of equipment as specified in 145.A.40(b) had previously broken down on a particular type product line such that most "calibrated" equipment was suspect from that time then that would be a level 1 finding.
Note: A complete product line is defined as all the aircraft, engine or component of a particular type.

11. Viðauki C / Appendix C

11.1 Ritaskrá / Bibliography

ISO 6789:2003 Assembly tools for screws and nuts -- Hand torque tools -- Requirements and test methods for design conformance testing, quality conformance testing and recalibration procedure
ÍST EN ISO 9001:2000 Gæðastjórnunarkerfi - Kröfur
ISO 10012:2003 Measurement management systems -- Requirements for measurement processes and measuring equipment
ISO/IEC 17025:1999 General requirements for the competence of testing and calibration laboratories


Upplýsingabréf fellt út gildi / AIC hereby cancelled:
B 004 / 2005
Efni eftirfarandi NOTAM skeyta birt í þessu upplýsingabréfi: /
NOTAM incorporated in this AIC:

Ekkert / NIL
ENDIR / END